اقتصاد اسلامی
سیدعباس دیانت مقدم
چکیده
در توزیع درآمد بین عوامل تولید، اقتصاد سرمایۀداری و مارکسیسم معیارهایی ارائه کردهاند. نئوکلاسیکها بحث عرضه و تقاضا در بازار آزاد را معیار توزیع درآمد و ملاک مشروعیت آن به حساب میآورند و مارکسیسم بر کار تأکید میکند. ضرورت این بحث در اقتصاد اسلامی از آن حیث است که کشف معیار مشروعیت درآمد از نظر اسلام به ما امکان اظهار نظر روشمند ...
بیشتر
در توزیع درآمد بین عوامل تولید، اقتصاد سرمایۀداری و مارکسیسم معیارهایی ارائه کردهاند. نئوکلاسیکها بحث عرضه و تقاضا در بازار آزاد را معیار توزیع درآمد و ملاک مشروعیت آن به حساب میآورند و مارکسیسم بر کار تأکید میکند. ضرورت این بحث در اقتصاد اسلامی از آن حیث است که کشف معیار مشروعیت درآمد از نظر اسلام به ما امکان اظهار نظر روشمند در مورد بزرگترین نهادهای مالی یعنی بانک و بورس را میدهد و از اظهار نظرهای سلیقهای و بدون مبنا جلوگیری مینماید. معیار مشروعیت درآمد از نظر اسلام چیست؟ در میان متفکرین شیعه، شهید صدر به صورت شفافی به این بحث پرداخته و بر «کار» بهعنوان معیار انحصاری مشروعیت درآمد تأکید میکند. با توجه به این نکات، واکاوی این امر که معیار یا معیارهای مشروعیتِ درآمد در فقه اسلامی چیست، از مهمترین مباحث اقتصاد اسلامی به شمار میآید. این مقاله با استفاده از روش تحلیلی‑توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانهای نشان داده است که در مضاربۀ ثانیه، بحث از حیث روایی شفاف نیست و برای کشف معیار مشروعیت درآمد در مضاربۀ ثانیه نیازمند توسعۀ بحث به مزارعه هستیم. در نهایت، این مقاله مایل است معیار «کارِ غیر مستقیم ریسکپذیر» را بهعنوان معیاری برای مشروعیت درآمد معرفی نماید.