اقتصاد اسلامی
مرتضی مرتضوی کاخکی؛ محمد واحدی فر
چکیده
مطابق قانون عملیات بانکی بدون ربا، قرارداد مشارکت مدنی یکی از مهمترین ابزارهای حقوقی میان بانکها و مشتریان است که کاربردهای متعددی از جمله دریافت و تسویه تسهیلات بانکی دارد. برخی کارشناسان حقوق بانکی بر این باورند که استفاده از این قرارداد به عنوان یک ابزار امهالی میتواند بخشی از مشکلات بانکها و بدهکاران را برطرف کند. با این ...
بیشتر
مطابق قانون عملیات بانکی بدون ربا، قرارداد مشارکت مدنی یکی از مهمترین ابزارهای حقوقی میان بانکها و مشتریان است که کاربردهای متعددی از جمله دریافت و تسویه تسهیلات بانکی دارد. برخی کارشناسان حقوق بانکی بر این باورند که استفاده از این قرارداد به عنوان یک ابزار امهالی میتواند بخشی از مشکلات بانکها و بدهکاران را برطرف کند. با این حال، اعطای تسهیلات مشارکتی صرفاً برای تسویه بدهیهای پیشین، بدون وجود زمینهای برای تحقق مشارکت واقعی، از دیدگاه فقها، بهویژه شورای فقهی بانک مرکزی، دارای اشکال شرعی و قانونی است. نظام حقوقی ایران نیز تاکنون راهکار مشخصی برای این مسئله ارائه نکرده است. در این پژوهش، با روش توصیفی–تحلیلی، معضلات حقوقی و فقهی ناشی از تمدید و امهال قراردادهای مشارکت مدنی بررسی شده و تلاش شده است موضع مقاله در این خصوص روشن بیان گردد. به نظر نگارنده، قراردادهایی که بدون قصد واقعی مشارکت صرفاً برای تسویه بدهی منعقد میشوند، باطل بوده و بانک تنها میتواند بر مبنای قرارداد اولیه مطالبات خود را پیگیری کند. همچنین، هرچند امهال در حال حاضر وجهه قضایی دارد، اما مشکلات اقتصادی و فقهی فراوانی دارد که اصلاح آن ضروری است. قانونگذار باید برای رفع این چالشها، راهکارهایی دقیق و فوری ارائه دهد.
مرتضی مرتضوی کاخکی؛ سید مهدی معلمی؛ محمدامین قدمیاری
چکیده
صوریسازی عقود بانکی یکی از زیانبارترین معضلات بانکداری بدون رباست. بررسی وجود قراردادهای صوری نهتنها در عقود بانکی بین بانک و مشتری غیربانکی؛ بلکه در بازار بینبانکی ضرورت دارد. این تحقیق با روشی توصیفی و رویکردی اجتهادی به بررسی امکان وجود پدیدۀ قراردادهای صوری در ابزار توافق بازخرید (ریپو) اسلامی در بازار بینبانکی ایران ...
بیشتر
صوریسازی عقود بانکی یکی از زیانبارترین معضلات بانکداری بدون رباست. بررسی وجود قراردادهای صوری نهتنها در عقود بانکی بین بانک و مشتری غیربانکی؛ بلکه در بازار بینبانکی ضرورت دارد. این تحقیق با روشی توصیفی و رویکردی اجتهادی به بررسی امکان وجود پدیدۀ قراردادهای صوری در ابزار توافق بازخرید (ریپو) اسلامی در بازار بینبانکی ایران میپردازد. بر این اساس، 6 معیار صوریسازی قراردادها مبتنی بر آرای فقها از طریق مطالعات کتابخانهای و به شیوۀ تحلیلی - استنباطی سازمانیافته است. تطبیق این معیارها بر دستورالعمل اجرایی بازار بین بانکی نشان میدهد: معیارهای عدم آگاهی طرفین از مفاد قرارداد، محابات مبتذل، عدم التزام به لوازم عرفی قرارداد واقعی و عدم تطابق عنوان و معنون در قرارداد بر ابزار توافق بازخرید در بازار بین بانکی نیز صدق کرده و لذا این ابزار با معضل صوریسازی قرارداد مواجه است.
