دانشگاه علوم اسلامی رضوی آموزه‌های اقتصاد اسلامی 2783-4069 1 2 2025 07 16 A Jurisprudential Analysis of Gharar in Bitcoin Transactions واکاوی فقهی غرر در معاملۀ بیت‌کوین 37 51 2040 10.30513/ied.2025.2992.1116 FA رضا پورصدقی عضو گروه اصول پژوهشگاه مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)، قم، ایران. محمد فائزی استاد سطوح عالی حوزه علمیه، قم، ایران. سید صادق آذریان استاد مرکز فقهی ائمه اطهار( ع)، قم، ایران. Journal Article 2021 06 21 With the increasing prevalence of cryptocurrencies in virtual environments, various Islamic jurisprudential questions have arisen. The permissibility of Bitcoin transactions is one of the most important issues, as Bitcoin has become widely used among cryptocurrency traders. Some jurists have declared Bitcoin invalid by citing the prohibition of gharar (excessive uncertainty) in transactions. This study, based on a review of library sources, examines the concept of gharar and its applications in Islamic jurisprudence to evaluate its relevance to Bitcoin and its trading. The findings show that jurists have described gharar in sales with three main meanings: risk, ignorance, and deception; however, none of these meanings justify invalidating Bitcoin transactions. Furthermore, jurists who invalidate transactions due to gharar do so under specific conditions: (1) when there is no ability to deliver the countervalues; (2) when the countervalues are unknown; (3) when the subject of the transaction lacks rational benefit; or (4) when the subject is not ownable—none of which apply to Bitcoin or its trading. Therefore, neither the definitions nor the jurisprudential applications of gharar support declaring Bitcoin transactions invalid. امروزه با رواج رمزارزها در فضای مجازی، پرسش‎های مختلفی به لحاظ فقهی شکل گرفته است. جواز معاملۀ بیت‌کوین مهم‌ترین سؤالی است که در این رابطه، به دلیل نفوذ بیت‌کوین در بین معامله‌‎گران رمزارزها پرسیده می‌شود. برخی از فقها با استناد به بطلان غرر، معاملۀ بیت‌‎کوین را باطل دانسته‌اند. نوشتۀ حاضر با بررسی منابع کتابخانه‌ای، ماهیت غرر و تطبیقات آن را در فقه مطالعه کرده است تا نحوۀ تطبیق این عنوان بر بیت‌کوین و معاملۀ آن را بررسی کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد فقها برای غرری که در بیع مورد نهی است سه معنای خطر، جهالت و خدعه را بیان نموده‌اند، ولی طبق هیچ‌کدام از این معانی نمی‌توان قائل به بطلان معاملۀ بیت‌کوین شد. همچنین فقها با استناد به بطلان غرر، معاملاتی را که در آن‌ها 1. قدرت بر تسلیم عوضین وجود ندارد؛ 2. عوضین مجهول هستند؛ 3. مورد معامله فاقد منفعت عقلائی است؛ 4. مورد معامله قابل تملک نیست باطل دانسته‌اند، اما هیچ یک از خصوصیات مذکور در بیت‌کوین و معاملۀ آن وجود ندارد. بنابراین هیچ یک از معانی و تطبیقات غرر برای غرری دانستن معاملۀ بیت‌کوین قابل استناد نیست.<br />  https://ied.razavi.ac.ir/article_2040_9cf9c38c52804a35fba439b6807306c6.pdf