چکیده
نهاد وقف به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای تأمین مالی پایدار در جوامع اسلامی، همواره نقش کلیدی در توسعه فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی ایفا کرده است. با ظهور دارایی‌های دیجیتال و رمزارزها، این پرسش مطرح می‌شود که آیا می‌توان چنین دارایی‌های نوینی را وقف کرد و در مسیر اهداف عام‌المنفعه به‌کار گرفت. پژوهش حاضر با رویکردی فقهی–حقوقی و اقتصادی، به بررسی امکان وقف دارایی‌های رمزارزی در چارچوب فقه امامیه می‌پردازد. پرسش‌های اصلی تحقیق بر سه محور استوار است: ماهیت و مالیت رمزارزها، انطباق آن‌ها با شرایط صحت وقف، و آثار اقتصادی–اجتماعی وقف رمزارزها. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای و اجتهادی است. نتایج نشان می‌دهد که رمزارزها از منظر فقه امامیه واجد مالیت عرفی و عقلایی بوده و قابلیت تملک، بقا، قبض و اقباض را دارا هستند. هرچند نوسانات قیمتی و نبود چارچوب‌های حقوقی شفاف از چالش‌های اساسی‌اند، اما می‌توان با بهره‌گیری از نظریه «وقف مالیت» و ابزارهایی مانند قراردادهای هوشمند، این موانع را برطرف کرد. از منظر اقتصادی، وقف رمزارزها ظرفیت بالایی در جذب منابع مالی جدید، افزایش شفافیت و ارتقای کارآمدی نهاد وقف دارد. نوآوری اصلی پژوهش در ارائه چارچوبی نوین برای گذار از «حبس عین مادی» به «حبس مالیت» و تطبیق وقف با اقتضائات اقتصاد دیجیتال است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
)