هوشمندسازی عرضۀ محصولات و خدمات مالی اسلامی با استفاده از مشاورۀ هوشمند

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار ، دانشگاه نفت تهران، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد بانکدار ی اسامی، دانشکده مدیریت و حسابدار ی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

چکیده

تعدد محصولات و خدمات در دنیای رقابتی لازمۀ کسب‌وکارهای مبتنی بر دانش است. در این راستا فناوری اطلاعات و ارتباطات، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و مشاوران هوشمند به کمک مشتریان آمده است. اهمیت این مشاورها برای ارائۀ محصولات و خدمات مالی اسلامی و اخلاق‌محور از آن جهت مضاعف می‌شود که پیچیدگی فرایندها در این حوزه را کمتر می‌کنند. در این مطالعه ابتدا الگو و چهارچوب هوشمندسازی در عرضۀ محصولات و خدمات مالی اسلامی ارائه می‌شود. آنگاه فرایندها، توابع و عملگرهای الگوریتم‌های یادگیری ماشین در تکامل الگوهای انطباق نیازهای مشتریان اخلاق‌محور و خدمات و محصولات بانکی معرفی می‌شود. برای تبیین فرایندهای هوشمندسازی، بردارهای اطلاعات دموگرافیک، اهداف مالی، اطلاعات رفتاری مشتریان با استفاده از بسترهای بانکداری باز به‌منظور اعتبارسنجی معرفی می‌شود. آنگاه بردار ماتریسی دیگری از محصولات و خدمات مبتنی بر اخلاق، عقود اسلامی، چهارچوب و قاعده‌های فقهی مورد قبول به‌کارگرفته‌شده در سکوها ارائه می‌شود. محصولات و خدمات برچسب زده و گروه‌بندی شده در قالب سکوها به‌صورت رشته‌های عددی صفر و یک وراثتی حاوی ویژگی‌های عام محصول در فضای جمعیت به‌عنوان ورودی الگوریتم‌های یادگیری ماشین آماده‌ی تکامل برای رسیدن به الگوی خاص و مورد قبول مشتریان است. در ادامه محصولی که با خصیصۀ رفتاری و شرعی مشتری مطابقت داشته باشد توسط مشاوران هوشمند مطابق با شریعت (SCIA) به مشتری پیشنهاد داده می‌شود. در صورت عدم تطابق، کدهای وراثتی در نسل‌های بعدی محصول به تکامل خود ادامه می‌دهند و این چرخه از طریق یادگیری ماشین ادامه می‌یابد تا محصولی که با خصیصۀ رفتاری مشتریان اخلاق‌مدار تطابق و همبستگی دارد ارائه شود و خطای عدم تطبیق به حداقل برسد.


 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Intelligent Provision of Islamic Financial Products and Services via Sharia-Compliant Intelligent Advisory Systems

نویسندگان [English]

  • seyed abdolah razavi 1
  • Nasrin Hashemizadeh 2
1 Assistant Professor, Petroleum University of Technology, Tehran, Iran.
2 M.A. in Islamic Banking, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

In today’s knowledge-driven and competitive markets, offering a diverse range of financial products and services is essential for businesses. Information and communication technologies—especially artificial intelligence (AI), machine learning (ML), and intelligent advisory systems—play a pivotal role in assisting customers by simplifying complex processes. This support becomes even more crucial in the context of ethically oriented Islamic finance, where compliance with Sharia principles adds layers of complexity. This study proposes a comprehensive framework for the intelligent provisioning of Islamic financial products and services. It details the processes, functions, and operators of ML algorithms designed to iteratively refine recommendation models that align ethically conscious customers’ needs with suitable banking products. Customer data—represented as vectors encompassing demographics, financial goals, and behavioral information—is validated through open banking platforms. Simultaneously, Islamic finance products and services are encoded as matrix vectors labeled with ethical attributes, contract types, and accepted jurisprudential rules.These data sets serve as the initial population for a genetic-inspired learning algorithm. Through evolutionary operations such as selection, crossover, and mutation, product vectors evolve across generations. When a product vector achieves a high compatibility score with a customer’s behavioral and Sharia-compliant profile, the Sharia-Compliant Intelligent Advisor (SCIA) recommends it. If no adequate match is found, the algorithm continues evolving the product codes until the mismatch error is minimized, ultimately delivering an optimal, compliant offering tailored to ethically minded customers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic banking؛ ethical
  • customers؛ Sharia compliance؛ artificial intelligence؛ machine learning؛ intelligent advisory systems؛ Sharia-Compliant Intelligent Advisor (SCIA)
  1. Abbas, Kausar; Hafeez, Muhammad. (2021). Will Artificial Intelligence Rejuvenate Islamic Finance? A Version of World Academia. Hitit İlahiyat Dergisi, 20(3).
  2. Adhitama, F.; Soediro, A.; Farhan, M.; Kusumawardani, M. (2022). Unrevaling Sharia Compliance. Akuntabilitas, 16(2).
  3. Rahman, Aneesa. (2019). Opportunities and Threats of Shariah-Compliant Robo Advisory: The Case of Wahed Invest. Munich: GRIN Verlag.
  4. Belanche, D.; Casaló, L. V.; Flavián, C. (2019). Artificial Intelligence in FinTech: Understanding Robo-Advisors Adoption Among Customers. Industrial Management & Data Systems, 119(7), 1411-1430.
  5. Brenner, L.; Meyll, T. (2020). Robo-advisors: A Substitute for Human Financial Advice? Journal of Behavioral and Experimental Finance, 25, 100275.
  6. Faruq, M. (2021). Islamic Banking Sharia Compliance on Currency Transactions. Jurnal Suara Hukum, 3(2).
  7. Fisch, J. E.; Labour, M.; Turner, J. A. (2018). The Emergence of the Robo-Advisor.
  8. Gazali, H.; Jumadi, J.; Ramlan, N.; Rahmat, N.; Uzair, S.; Mohid, A. (2020). Application of Artificial Intelligence (AI) in Islamic Investments. Journal of Islamic Finance, 9(2), 70-78.
  9. Haseeb, M. (2018). Emerging Issues in Islamic Banking & Finance: Challenges and Solutions. Academy of Accounting and Financial Studies Journal, 22(Special Issue).
  10. Jung, D.; Dorner, V.; Glaser, F.; Morana, S. (2018). Robo-Advisory. Business & Information Systems Engineering, 60(1), 81-86.
  11. Katterbauer, K.; Syed Hassan; Yilmaz Genc, S. (2021). A Robo-Islamic Advisory Framework for Islamic Compliance Assurance. Journal of Islamic Banking and Finance.
  12. Katterbauer, K.; Moschetta, P. (2022). A Deep Learning Approach to Risk Management Modeling for Islamic Microfinance. European Journal of Islamic Finance, 9(2), 35-43.
  13. Khan, S.; Rabbani, M. (2020). Chatbot as Islamic Finance Expert (CaIFE) When Finance Meets Artificial Intelligence. 4th International Symposium on Computer Science and Intelligent Control, 1-5.
  14. Lin, T. (2019). Artificial Intelligence, Finance, and the Law. Fordham Law Review, 88(2).
  15. Nadeem, R. M.; Shaheen, R. (2021). The Impact of Using Robo-Advisors on Financial Institutions Performance. Pjaef, 18(13).
  16. Phoon, K.; Koh, F. (2017). Robo-advisors and Wealth Management. The Journal of Alternative Investments, 20(3), 79-94.
  17. Poornima, K. M. (2022). Use of Robo Advisors by Fintech Companies to Facilitate Mutual Fund Investments. Journal of Positive School Psychology, 6(3), 10006-10012.
  18. com. (2022). Core Banking Software Market Size, Share & Trends Analysis Report.
  19. Sebayang, S. (2020). Manajemen Kepatuhan dan Meningkatkan Kesehatan Perbankan Syariah. Jurnal Kajian Ekonomi dan Kebijakan Publik, 5(2), 181-197.
  20. Septiana, P.; Zunaidi, A.; Maghfiroh, F. L. (2022). The Sharia Supervisory Board’s (DPS) Role in Sharia Compliance in Sharia Banking. Proceedings of Islamic Economics, Business, and Philanthropy, 1(1).
  21. Yu, S.; AlSaud, S. (2021). A Deep Learning Robo-Advisor Framework for Shariah-Compliant Investment into Chinese A-Shares. Journal of Islamic Finance, 10(2), 18-25.
  22. (n.d.). How Technology is Changing Financial Advice.