• ثبت نام
  • ورود به سامانه
  • English

آموزه‌های اقتصاد اسلامی

  1. صفحه اصلی
  2. آسیب‌شناسی تمدید و امهال قراردادهای مشارکت مدنی در نظام بانکی ایران

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پیوندهای مفید

پرسش‌های متداول

فرایند پذیرش مقالات

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

اطلاعات آماری نشریه

داوران 1403

داوران 1404

آسیب‌شناسی تمدید و امهال قراردادهای مشارکت مدنی در نظام بانکی ایران

    نویسندگان

    • مرتضی مرتضوی کاخکی 1
    • محمد واحدی فر 2

    1 استادیار، گروه اقتصاد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.

    2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.

,

نوع مقاله : پژوهشی

10.30513/ied.2026.6475.1234
  • مشخصات مقاله
  • مراجع
  • دریافت فایل
  • ارجاع به این مقاله
  • آمار
  • هم رسانی

چکیده

مطابق قانون عملیات بانکی بدون ربا، قرارداد مشارکت مدنی یکی از مهم‌ترین ابزارهای حقوقی میان بانک‌ها و مشتریان است که کاربردهای متعددی از جمله دریافت و تسویۀ تسهیلات بانکی دارد. برخی کارشناسان حقوق بانکی بر این باورند که استفاده از این قرارداد به‌عنوان یک ابزار امهالی می‌تواند بخشی از مشکلات بانک‌ها و بدهکاران را برطرف کند. با این حال، اعطای تسهیلات مشارکتی صرفاً برای تسویۀ بدهی‌های پیشین، بدون وجود زمینه‌ای برای تحقق مشارکت واقعی، از دیدگاه فقها، به‌ویژه شورای فقهی بانک مرکزی، دارای اشکال شرعی و قانونی است. نظام حقوقی ایران نیز تاکنون راهکار مشخصی برای این مسئله ارائه نکرده است. در این پژوهش، با روش توصیفی-تحلیلی، معضلات حقوقی و فقهی ناشی از تمدید و امهال قراردادهای مشارکت مدنی بررسی شده و تلاش شده است موضع مقاله در این خصوص روشن بیان گردد. به نظر نگارنده، قراردادهایی که بدون قصد واقعی مشارکت صرفاً برای تسویۀ بدهی منعقد می‌شوند، باطل بوده و بانک تنها می‌تواند بر مبنای قرارداد اولیه مطالبات خود را پیگیری کند. همچنین، هرچند امهال در حال حاضر وجهۀ قضایی دارد، اما مشکلات اقتصادی و فقهی فراوانی دارد که اصلاح آن ضروری است. قانون‌گذار باید برای رفع این چالش‌ها، راهکارهایی دقیق و فوری ارائه دهد.

کلیدواژه‌ها

  • مشارکت مدنی
  • امهال بانکی
  • تمدید قرارداد
  • بانکداری بدون ربا

موضوعات

  • اقتصاد اسلامی
  • XML
  • اصل مقاله 1.1 M
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
مراجع
آهنگران، محمدرسول. (۱۳۹۲ش). نگاهی نوین به قاعدۀ «تبعیت عقد از قصد» با تأکید بر کاربردهای آن در بانکداری اسلامی. معرفت اقتصادی، ۹(۱).
ابراهیمی، امیرعباس و عرب‌نژاد، یاسر. (۱۳۹۸ش). مشارکت مدنی بانک جهت تسویۀ تسهیلات سابق. تهران: میزان.
پزشکی، سارا. (۱۳۹۰ش). بررسی فقهی و حقوقی مشارکت مدنی در بانکداری. تهران: طرحان.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (۱۳۸۸ش). ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش.
خاوری، محمودرضا. (۱۳۸۹ش). حقوق بانکی. تهران: مؤسسۀ عالی بانکداری.
خلعتبری، فیروزه. (۱۳۹۳ش). مجموعۀ مفاهیم پولی، بانکی و بین‌المللی. تهران: شباویز.
زمانی فراهانی، مجتبی. (۱۳۸۹ش). پول، ارز و بانکداری. تهران: ترمه.
ساردوئی‌نسب، محمدرضا و کاظم‌پور، سید جعفر. (۱۳۹۰ش). مؤلفه‌های غیرمنصفانه بودن قرارداد. دادگستری، ۷۵(۷۵).
السان، مصطفی. (۱۳۹۲ش). حقوق بانکی. تهران: سمت.
سلطانی، محمد. (۱۳۹۵ش). حقوق بانکی. تهران: میزان.
شاه‌محمودی، محسن. (۱۳۹۴ش). حقوق بانکی (عقد موجد وثیقۀ بانکی). تهران: مجد.
صمصامی، حسین و داوودی، پرویز. (۱۳۸۹ش). به‌سوی حذف ربا از نظام بانکی (از نظریه تا عمل). تهران: دانایی.
عباسی کشکولی، عباس. (۱۴۰۰ش). ابطال قراردادهای مشارکت مدنی با توجه به رأی وحدت رویۀ شمارۀ ۷۹۴ هیئت عمومی دیوان عالی کشور و با تأکید بر رویۀ قضایی. قانون‌یار، ۵(۲۰).
عرب‌مازار، عباس و کیقبادی، سعید. (۱۳۸۵ش). جایگاه قرض‌الحسنه در نظام بانکی ایران. اقتصاد اسلامی، ۲۲.
عرب‌نژاد، یاسر و همکاران. (۱۳۹۷ش). عقود بانکی؛ ماهیت تا عمل. تهران: میزان.
علی‌اکبریان، حسنعلی. (۱۳۸۶ش). قاعدۀ عدالت در فقه امامیه (گفت‌وگو با جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه). تهران: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
الفت، نعمت‌الله. (۱۳۸۴ش). نظم عمومی و الزام به انعقاد قرارداد. حقوق اسلامی، ۷.
قلیچ، وهاب و ملاکریمی، فرشته. (۱۳۹۴ش). تحلیل چالش‌های جریمۀ تأخیر تأدیه در بانکداری بدون ربا و ارائه راهکارهای جایگزین. اقتصاد اسلامی، ۵۹.
قلیچ، وهاب و ملاکریمی، فرشته. (۱۳۹۳ش). راهکارهای تقویت اصول شریعت در قراردادهای بانکی (گزارش پژوهشی دورۀ ۹۳۱۰). تهران: پژوهشکدۀ پولی و بانکی.
قلیچ، وهاب. (۱۳۹۵ش). بررسی میزان انطباق «قرارداد» و «عملیات» مشارکت مدنی با موازین شریعت در نظام بانکی جمهوری اسلامی ایران. معرفت اقتصادی، ۸(۱).
کریمی، عباس و همکاران. (۱۳۹۷ش). تحلیل رویۀ قضایی پیرامون انعقاد قرارداد مشارکت مدنی بانکی به منظور تسویۀ تسهیلات بانکی. دیدگاه‌های حقوق قضایی، ۲۳(۸۲).
کریمی، عباس. (۱۳۸۳ش). شروط تحمیلی از دیدگاه قواعد عمومی قراردادها. پژوهش‌های حقوقی، ۱(۱).
گوینده، حمید. (۱۴۰۱ش). نقد و تحلیل رأی وحدت رویۀ شمارۀ ۷۴۹ دیوان عالی کشور (امکان ابطال اجراییۀ بانکی و آثار آن). نقد و تحلیل آرای قضایی، ۱(۱).
محامد، علی. (۱۳۸۵ش). بررسی قاعدۀ عدل و انصاف و آثار آن. دانشگاه قم، ۸(۲).
موسوی بجنوردی، سید محمد. (۱۳۸۲ش). مشروعیت خسارت تأخیر تأدیه. متین، ۱۹.
موسویان، سید عباس و فیروزآبادی، سید محمد. (۱۳۹۰ش). بانکداری در آیینۀ شریعت. تهران: وثوق.
نجف‌پور، محمدرضا. (۱۳۹۴ش). معاملات بانکی. تهران: پژوهشکدۀ پولی و مالی و بانکی.
نصرآبادی، داوود و شعبانی، احمد. (۱۳۸۷ش). چالش‌های بانک در اجرای قرارداد مشارکت در سود و زیان و راهکارهای آن. مطالعات اقتصاد اسلامی، ۱.
نظافتیان، علی. (۱۳۹۸ش). امهال مطالبات بانک‌ها. تهران: پژوهشکدۀ پولی و بانکی.
نظرپور، محمدتقی و کشاورزیان، اکبر. (۱۳۹۲ش). الزامات احیای عقد مشارکت حقوقی برای تحقق بانکداری بدون ربا. راهبرد اقتصادی، ۷.
نظرپور، محمدتقی و ملاکریمی، فرشته. (۱۳۹۴ش). بررسی قرارداد مشارکت مدنی بانک مرکزی از دید قواعد فقهی. اقتصاد اسلامی، ۱۵(۵۷).
نوری کرمانی، محمدامین. (۱۳۸۱ش). موضوع‌شناسی ربا (با مداقه در ربا در نظام بانکی). تهران: بوستان کتاب.
AAOIFI. (2017). Sharia Standards for Islamic Financial Institutions.
Ahmed, H. (2012). Incentive-Compatible Profit-Sharing Contracts: A Theoretical Treatment. In M. Iqbal & D. T. Llewellyn (Eds.), Islamic Banking and Finance: New Perspectives on Profit-Sharing and Risk. Cheltenham, UK and Northampton, MA, USA: Edward Elgar.
Ahmed, H. (2010). Operational Structure for Islamic Equity Finance: Lessons from Venture Capital. Islamic Development Bank, Islamic Research and Training Institute.
    • تعداد مشاهده مقاله: 153
    • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 109
آموزه‌های اقتصاد اسلامی
دوره 2، شماره 3
دی 1404
صفحه 387-422
فایل ها
  • XML
  • اصل مقاله 1.1 M
سابقه مقاله
  • تاریخ دریافت: 06 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری: 28 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش: 18 بهمن 1404
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
آمار
  • تعداد مشاهده مقاله: 153
  • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 109

APA

مرتضوی کاخکی, مرتضی و واحدی فر, محمد . (1404). آسیب‌شناسی تمدید و امهال قراردادهای مشارکت مدنی در نظام بانکی ایران. آموزه‌های اقتصاد اسلامی, 2(3), 387-422. doi: 10.30513/ied.2026.6475.1234

MLA

مرتضوی کاخکی, مرتضی , و واحدی فر, محمد . "آسیب‌شناسی تمدید و امهال قراردادهای مشارکت مدنی در نظام بانکی ایران", آموزه‌های اقتصاد اسلامی, 2, 3, 1404, 387-422. doi: 10.30513/ied.2026.6475.1234

HARVARD

مرتضوی کاخکی, مرتضی, واحدی فر, محمد. (1404). 'آسیب‌شناسی تمدید و امهال قراردادهای مشارکت مدنی در نظام بانکی ایران', آموزه‌های اقتصاد اسلامی, 2(3), pp. 387-422. doi: 10.30513/ied.2026.6475.1234

CHICAGO

مرتضی مرتضوی کاخکی و محمد واحدی فر, "آسیب‌شناسی تمدید و امهال قراردادهای مشارکت مدنی در نظام بانکی ایران," آموزه‌های اقتصاد اسلامی, 2 3 (1404): 387-422, doi: 10.30513/ied.2026.6475.1234

VANCOUVER

مرتضوی کاخکی, مرتضی, واحدی فر, محمد. آسیب‌شناسی تمدید و امهال قراردادهای مشارکت مدنی در نظام بانکی ایران. آموزه‌های اقتصاد اسلامی, 1404; 2(3): 387-422. doi: 10.30513/ied.2026.6475.1234

  • صفحه اصلی
  • درباره نشریه
  • اعضای هیات تحریریه
  • ارسال مقاله
  • تماس با ما
  • نقشه سایت

اخبار و اعلانات

اشتراک خبرنامه

برای دریافت اخبار و اطلاعیه های مهم نشریه در خبرنامه نشریه مشترک شوید.

© سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب