نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معارف اسلامی ، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.

2 گروه معارف اسلامی ، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

چکیده

در حالی که حوزۀ اقتصاد اسلامی به‌طور گسترده به مقولات ثروت، مالکیت و کسب‌وکارهای متعارف پرداخته، تبیین نظام‌مند عوامل فزایندۀ سرمایه‌گذاری، همچنان با خلأ تبیینی و نظری مواجه است. با تکیه بر جامعیت دین و پویایی فقه اسلامی در پاسخگویی به مقتضیات زمان و مکان و حوزۀ اقتصاد، این پرسش اساسی مطرح است که رهیافت و نگاه فقه اسلامی به عوامل افزایش سرمایه‌گذاری چیست؟ این عوامل کدامند؟ پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و استناد به منابع کتابخانه‌ای و واکاوی در متون فقهی، نشان می‌دهد که منظومۀ عوامل محرک سرمایه‌گذاری در فقه اسلامی بر ارکانی چون سرمایه‌گذاری خطرپذیر (با رعایت قیود شرعی)، مشروعیت فعالیت‌های اقتصادی، هدایت و حمایت حاکمیت اسلامی، توسعۀ زیرساخت‌های ساختاری و بستر ساز تولید، بهینه‌سازی متغیرهای بخش پولی و حقیقی، اتخاذ سیاست‌های مالیاتی کارآمد نظیر خراج، زکات و خمس، سیاست‌های پولی و مشوق پس‌انداز و استقرار بسترهای امنیتی، سیاسی، اجتماعی و حقوقی جهت صیانت از مالکیت استوار است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

An analysis of the factors affecting investment in Islamic jurisprudence resources

نویسندگان [English]

  • Reza Ghaseminejad 1
  • Seyed Amir Sekhavatian 2
  • Hossein Andalib 2

1 Department of Islamic Studies, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran.

2 Department of Islamic Studies, Qo.c, Islamic Azad University, Qom, Iran.

چکیده [English]

While the field of Islamic economics has extensively addressed concepts such as wealth, ownership, and conventional businesses, the systematic elucidation of factors stimulating investment still faces an explanatory and theoretical gap. Relying on the comprehensiveness of religion and the dynamism of Islamic jurisprudence in responding to the exigencies of time and place as well as the economic sphere, the fundamental question arises: what is the approach and perspective of Islamic jurisprudence regarding the factors that increase investment, and what are these factors? Employing a descriptive-analytical method, utilizing library resources, and investigating jurisprudential texts, this research demonstrates that the constellation of investment-stimulating factors in Islamic jurisprudence is founded upon pillars such as risk-bearing investment (subject to Sharia constraints), the legitimacy of economic activities, the guidance and support of Islamic governance, the development of structural infrastructures and production-enabling environments, the optimization of variables in the monetary and real sectors, the adoption of efficient taxation policies such as Kharaj, Zakat, and Khums, monetary policies and savings incentives, as well as the establishment of security, political, social, and legal frameworks to safeguard property rights.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Analysis
  • Influencing Factors
  • Investment
  • Islamic Jurisprudence
قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
ابن‌شعبه حرانی، حسن بن علی. (۱۴۲۰ق). تحف العقول عن آل الرسول(ص). قم: آل علی(ع).
ابن‌هشام، محمد بن اسحاق. (۱۳۶۳ش). سیرة النبی. مصر: نشر ادب الحوزه.
اجتهادی، ابوالقاسم. (۱۳۶۳ش). وضع مالی و مالیه مسلمین از آغاز تا پایان دورۀ امویان. تهران: سروش.
احمدی میانجی، علی. (۱۴۱۹ق). مکاتیب الرسول. قم: مطبوعات دار العلم.
آمدی، محمد تمیمی. (۱۳۷۳ش). شرح غررالحکم و دررالکلم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
آیتی، محمدابراهیم. (۱۳۵۹ش). تاریخ پیامبر اسلام. تهران: دانشگاه تهران.
امام خمینی، سید روح‌الله. (۱۳۶۸ش). تحریر الوسیلة. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
امام خمینی، سید روح‌الله. (۱۳۹۲ش). توضیح المسائل. قم: روح.
جعفری، محمدجعفر. (۱۳۹۳ش). دوره حقوق مدنی (حقوق تعهدات). تهران: کتابخانه گنج دانش.
جمعی از نویسندگان. (۱۴۰۴ق). الموسوعة الفقهیة. قم: دائره المعارف الفقه الاسلامی.
حسینی، سید محمد. (۱۳۹۴ش). درس‌نامه‌های زیرساخت‌های اقتصاد اسلامی. قم: بوستان کتاب.
حسینی شیرازی، سید محمد. (۱۴۲۲ق). فقه‌العولمة. بی‌جا: دراسة إسلامیة معاصرة.
حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسه آل البیت(ع).
حلی، حسن بن یوسف (علامه حلی). (۱۴۱۳ق). نهایة الإحکام فی معرفة الأحکام. قم: اسماعیلیان.
خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۹۷ش). رساله آموزشی. تهران: انقلاب.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (۱۳۸۱ش). المفردات فی غریب القرآن. تهران: انتشارات مرتضوی.
سبحانی، جعفر. (۱۳۷۸ش). سیمای اقتصاد اسلامی. قم: مؤسسه امام صادق(ع).
سبزواری، سید عبدالأعلی. (۱۳۸۴ش). مهذب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام. قم: دار التفسیر.
سنهوری، عبدالرزاق احمد. (۱۸۹۵م). الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
شهید اول، محمد بن محمد. (۱۳۸۴ش). القواعد و الفوائد. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
شهید ثانی، زین‌الدین بن علی. (۱۴۱۰ق). تمهید القواعد. قم: کتابفروشی داوری.
شهید ثانی، زین‌الدین بن علی. (۱۴۲۷ق). الروضة البهیة. قم: دار التفسیر.
شهید ثانی، زین‌الدین بن علی. (۱۴۳۲ق). مسالک الافهام. قم: مؤسسه المعارف الإسلامیه.
شیخ انصاری، مرتضی. (۱۳۹۲ش). مکاسب محرمه. قم: دارالحکمه.
شیخ صدوق، محمد بن علی. (۱۳۸۸ش). التوحید. قم: علویون.
طباطبایی یزدی، سید کاظم. (۱۴۲۱ق). حاشیه مکاسب. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
طبرسی، فضل بن حسن. (۱۳۷۳ش). مجمع البیان. تهران: فراهانی.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۳۷۸ش). المبسوط فی فقه الإمامیة. قم: انتشارات اسلامی.
عاملی، محمدجواد. (۱۴۱۹ق). مفتاح الکرامة. قم: نشر اسلامی.
عبدالله‌زاده، رحمت‌الله؛ عبدالهی، مصعب؛ غفورزاده، حسین. (۱۳۹۶ش). شفافیت اقتصادی در اقتصاد اسلامی (پافشاری بر منابع قرآنی و روایی). دوره ۱۷، شماره ۶۸، زمستان ۱۳۹۶، ص. ۳۳-۶۳.
فرهنگ، منوچهر. (۱۳۷۱ش). فرهنگ بزرگ علوم اقتصادی. تهران: نشر البرز.
قرائتی، محسن. (۱۳۷۸ش). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.
کرمی، محمدحسین؛ دیرباز، عسکر. (۱۳۸۴ش). مباحثی در فلسفه اقتصاد. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
کرمی، محمد مهدی؛ پورمند، محمد. (۱۳۸۰ش). مبانی فقهی اقتصاد اسلامی. تهران: سمت.
کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۳۶۳ش). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
کتانی، عبدالحی. (بی‌تا). نظام الحکومة النبویة. بیروت: دار إحیاء التراث.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحار الانوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
محقق حلی، جعفر بن حسن. (۱۴۰۸ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان.
محقق کرکی، علی بن حسین. (۱۴۱۴ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: مؤسسه آل البیت(ع).
مرتضی، جعفر. (۱۴۰۴ق). دراسات و بحوث فی التاریخ و الإسلام. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
مرتضوی کاخکی، مرتضی؛ معلمی، سید مهدی؛ قرمیاری، محمدامین. (۱۴۰۴ش). بررسی پدیده‌های صوری در ابزار توافق بازخرید اسلامی در بازار بانکی ایران. آموزه‌های اقتصاد اسلامی، دوره ۱، شماره ۲، ص. ۳۰۱-۳۲۴.
مصباحی‌مقدم، غلامرضا؛ صفری، محمد. (۱۳۸۸ش). بررسی درآمد حاصل از تحمل ریسک از دیدگاه آموزه‌های اسلامی. اقتصاد اسلامی، شماره ۳۶، صص ۱۲۴-۱۴۰.
مصطفوی، سید محمدکاظم. (۱۴۱۷ق). صد قاعده فقهی. قم: نشر اسلامی.
مصطفوی، سعادت؛ حبیب‌زاده، طاهر؛ تقی‌پور، محمد. (۱۴۰۳ش). بازتعریف فقهی حقوقی ماهیت قرارداد سرمایه‌گذاری خطرپذیر؛ کاوشی در شبهات غرری و سفهی بودن آن. پژوهش‌نامه حقوق اسلامی، دوره ۲۵، شماره ۳، صص ۴۹۱-۵۳۸.
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد. (۹۹۳ق). مجمع الفائدة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۵۳ش). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۴۱۱ق). القواعد الفقهیه. قم: مدرسه امام امیرالمؤمنین(ع).
موسویان، سید عباس. (۱۳۷۶ش). پس‌انداز و سرمایه‌گذاری در اقتصاد اسلامی. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
میلانی، سید هادی. (۱۳۹۱ش). محاضرات فی فقه الامامیة. مشهد: دانشگاه فردوسی.
میرمعزی، سید حسین. (۱۳۸۸ش). ترسیم نظام اقتصادی اسلام. سفیر، شماره ۱۴، ص. ۶۰-۷۵.
واقدی، محمد بن عمر. (۱۳۶۶ش). مغازی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.